Сулайман Рысбаев: Арсендин өтүнүчү

Таяк катуу Эжеси үй жыйнаш десе болбой, сиңдиси Аяна “менин курсагым ачты” деп, куурчагы менен ойноп отуруп алды. Алдаса да болбоду. -Эмне, таяк жегиң келип жатабы? -деп коркутту эжеси Асел. Анда курсагы ачып отурган Аяна: -Иги, таяк катуу да, жей албайм аны…-деди бултуңдап.   Буту жөтөлүп Күн суук болчу. Апасы улам байпагын кийгизген сайын, Элнура кайра эле чечип таштайт. Аны көргөн апасы Бүбүсара кейип кайрадан кийгизет. -Болду эми, байпагыңды чечпегин. Уктуңбу? Карачы жөтөлүп да калыпсың.- деди апасы эскертип. Анда Элнура: -Мине, байпагымды чечсем, бутум да жөтөлүп калабы?-деди апасын ормое карап. толугу менен…..

Корней Чуковский: Киркойбос

Корней Чуковский (1882-1969) Киркойбос Жуурканым Менден качты, Ак шейшебим, Асманга учту, А жаздыктар бака сымал, Ыргып-ыргып жоголушту. Кармайын деп, Шамга шаштым, А шам мешке- Кире качты. Китептерди алаарымда, Алар кетти секирип, Керебеттин астына, Барып жатты бекинип.   Чай ичүүгө самоварга, Чала жетип кездештим. Өрт тийгендей семиз неме, Менден кача бербеспи.   Бул кандайча? Эмне болду? Эмнеликтен, Бардыгы тең, Тегеренип, Чимирилип, Дөңгөлөнүп жөнөштү? Үтүк кетти, Өтүктөрдүн соңунан. Өтүк түштү, Нан-токочтун жолуна. Чөмүч кетти, Илгичимдин артынан, Ошолордун дартынан- Баары болду баш-ылдый, Чимирилип, Тегеренип, Баары ободо калкыган.   Аңгычакты зор Бетжуугуч, Энем жаткан толугу менен…..

Джанни Родари: “Апчхини” эсептеген аял

Джанни Родари (1920-1980) Италиянын балдар жазуучусу “Апчхини” эсептеген аял Гавиратеде бир аял жашаган экен, ал күнү бою ким канча жолу чүчкүрөөрүн эсептеп чыгуу менен алек болгон, анан ал жөнүндө өзүнүн курбуларына айтып берип, ошолор менен бирге көпкө дейре калп-чынды аралаштырып “апчхи” жөнүндө айта беришчү. -Аптека кармоочу киши жети жолу чүчкүрдү, – дептир ошол аял. -Андай болушу мүмкүн эмес. Кудай бар, эгерде мен калп айтсам менин мурдум түшүп калсын! Ал түшкө беш мүнөт калганга чейин туптуура жети жолу чүчкүрдү. Алар ошол окуяны көпкө чейин талкуулашып, акырында аптека кармоочу киши ич алдырчу толугу менен…..

Байтемир Асаналиев: Көз айнек

Көз айнек Күлсүндүн таенеси бар. Аты – Ракыя. Күлсүн таенеси экөө аябай ынак. Ал апасы жумушунан келгиче шынаарлап анын жанынан чыкпайт. Таенеси да көп учурда небересинин ою менен болуп, айтканын эки дебейт. -Таене, жомок айтып берчи? – дейт Күлсүн, бир оокумда. -Айтса, айтып берейин, алтыным! – деп таене иргилбей макул болот. Анткени, Күлсүндүн таенеси көп-көп жомокторду билет. Анан экөө жумшак орундукка маңдай-тескей олтуруп алышып, түркүн жомоктун кызыгына батышат. Күлсүн бар болгону үч эле жашта. Ошол себептүү, таене да жомокторун аны түшүнсүн деп, азыраак жөнөкөйлөштүрүп айтат. Ал эми Күлсүн болсо аябай толугу менен…..

Токтош Абыкеев: Арап мерген

Арап мерген Илгери-илгери өткөн заманда, Арап мерген менен Үсөн мерген деген эки мергенчи дос, ак кар, көк муздуу аска-зоодо илбирс уулап жүрүшүп, Арап мерген тайып, терең бир муздун жаракасына түшүп кетет экен. Сыртта калган Үсөн мерген ары чуркап, бери чуркап, досун чакыра берип үнү бүтөт. Акыры эч бир жооп уга албаганда, аны өлдү деп ойлоп, айылына кабарга кетет. Дал ошол мезгилде ээси оогон Арап мерген өзүнө келип, Үсөн досун жардамга чакырат. Ал да жогортон эч жооп уга албай үмүтү үзүлгөндө: -Жаракада жалдырап, Мында тоңуп өлгөнчө, Аркар кууп баратып, учуп өлсөмчү, толугу менен…..

Жакыпбек Абдылдаев: Ким биринчи ойгонот?

Ашказанга баш ийбе Жапаркулдун Жеңиши, Жакшы бала негизи… Балмуздакты көргөндө, Келип кетет жегиси.   Колдон китеп түшүрбөйт, Бирок, окуп бүтүрбөйт. Окуганга табит жок, Неге мындай? Түшүнбөйт.   Чыгарбагын көңүлдөн, Китеп – байлык төгүлгөн. Тартып калат Жеңишти, Ашказанга жеңилген.   Чоочун сан “Бир”, “эки”, “үч” деп Асанбай, Жазат, санайт такалбай. “5” ти көрсө кыйналат, Окуй албай, жазалбай.   Сөздүн айтсак калысын, Бул жоруктун баары чын. “Беш” албаса сабактан, Аны кайдан таанысын.   Соодалашпай жүрөлү Апасы айтса: – Элчибек, Токоч сатып келчи, – деп. Кыйыктанат ал анда, Чуркап кетпей менчилеп. -Балмуздакка жеткидей, толугу менен…..

Өмүрбек Дөлөев: Качан чыгат чымчыктардын тилдери?

Мышык -Жолборс, Илбирс кайдан чыккан, – деп сурасаң, – тапчы? – деп. -Ал балдары мышыктын, – деп, Айтылат көп жакшы кеп.   Ушунчалык күчүктөрүн, Мышык карап аябай. Жолборс, Илбирс чоңойгондо, Кетиптир да карабай.   Тууса мышык, үйдүн ээси, көзөмөлдөп турбаса. Жаман жорук баштайт экен, Жан дүйнөсүн чыр баса.   Мышык ыйлап күчүгүн, Өз энесин танганын. “Жолборс, Илбирс болбосун!” – деп, “Жеп коёт” – дейт балдарын.   Турмушта да ата-энесин, Карабаган балдарга. “Мышык болдум” дейт ата-эне, Бир жолуккан жандарга.   Жолборс, Илбирс – таш боор күчүк, Бир карасаң аялуу. Эми алардын толугу менен…..

Байтемир Асаналиев: Балдар! Балдар, сүйүнчү!

Шүүдүрүм Тамчылар мөлтүрөйт, Таң эрте чөптөрдө. Аябай таңданды, Айнура көргөндө.   Моюнга тагуучу, Мончок… деп ойлоду. Берметтей тамчылар… Бетин жууп ойноду.   Аңгыча чачырап, Алтын күн нурлары. Сан жеткис шүүдүрүм, Заматта кургады.   Куурчак Ырдатышса – ырдаймын. Ыйлатышса – ыйлаймын. Кичинекей кыздарга Кирпигимди ымдаймын. Алар менен кошо ойноп, Айтор, кечке жыргаймын.   Үн Бузуп үйдө тынчтыкты, Шуулдаган үн чыкты. Сарман менен Шарапат, “Самолёт” – деп талашат. Ысык жашын көлдөтүп, Самоор экен карасак.   Кимиси балбан? -Мен күчтүүмүн – деп Мурат, -Мен күчтүүмүн – деп Турат, Ортосунда экөөнүн Ойда күчөп эрегиш, толугу менен…..

Т.Кожомбердиев: Көлчүктөгү ай

Кумурска көргөн тоо Келатыптыр жумушка Кыл муруттуу кумурска. Топчуну алып колума Тосуп койсом жолуна: Тыягынан карады, Быягынан карады, Аркы-терки бойлоду Тоо экен деп ойлоду…   Минип жүрүп атын издеген Түш болгондо Малабай Жылкыларды санаса, Бирөө жетпейт караса, Мына кызык тамаша!   Андан-Мындан көрүнүп, Атын чүлөп теминип, Издеп жүрөт Малакең Кара терге чөмүлүп.   Тапкан өңдүү акылды Чоң атасы чакырды: -Санадыңбы, – деди ал, – Минип жүргөн атыңды?   Алды артына карабай Кызык экен Малабай! Издеп жүргөн турбайбы Минген атын санабай…   Түн ортосунда Түн ортосу. Өчкөн үйдүн чырагы, Айлананын уктап толугу менен…..

Насыпбек Асанбаев: Шашма бөжөк

Эне коён жылуу уяда балдары менен чогуу отурган. Ал күнүгө бир маал балдарына китеп окуп, же ар кандай жомокторду айтып берчү. Бул жолу ал бөжөктөрүнө кышкы токой тууралуу окуп жатты. – Кышында жердин баары ак карга бөлөнүп, суулардын үстүнө муз тоңот. Токойдогу бак-дарактар, карагайлар, бадалдар бүт баары ак кардан тон кийишет. Баса, мындай ак тонду кышында биз дагы кийебиз. Ушул жерге жеткенде бөжөктөрдүн арасынан бирөө чыйылдап тура калды. Чынында бул ушундай чыдамы жок коенек болчу. Качан болбосун кепти аягына чыгара укпай суроо берип, же сөздү жыра талашып турар эле. Апасы толугу менен…..