Пабло Неруда: Кана эмесе, мени бир өз жайыма койгулачы, Кана эмесе, менсиз бир жайыңарча болгулачы

Пабло Неруда (Чили)   Жан тынчтыгын бергилечи Кана эмесе, мени бир өз жайыма койгулачы, Кана эмесе, менсиз бир жайыңарча болгулачы.   Көздү жумдум. Болгону – беш тамырым болсо деймин, өсүүгө бутак байлап, сабак байлап. Биринчиден, чексиз сүйүү.   Анан да карап турсам күз шаанисин. Жалбырактар үзүлүп, чыккан жерге кайрылып учуп түшүп турбаса жашай албайм.   Дагы мага кыш керек, жаным сүйгөн жаан керек, үшүгөндө керек мага от мээрими Мага анан дарбызга окшош топтоголок жай керек, абдан керек.   Баарынан да сенин көзүң мага керек. Менин сүйгөн Матильдам, көздөрүңдү бир көрбөй толугу менен…..

Имадеддин Насими: Сулуулугуң тирилтет өлгөндү да, Сулуулугуң өзүндөй Кыяматтын

Насиминин поэзия планетасында… Сеид Имадеддин, шарттуу адабий ысмы – Насими XIV кылымдын экинчи жармынан, XV кылымдын биринчи жармына жакын, болжол менен 1369-1417-жылдары жашаган. Көптөгөн баалуу газелдерди, рубаи, касыдаларды азербайжан адабий тилинде биринчи болуп келиштире жазып тарыхта калган алгачкы акын. Орто кылымдагы эң билимдүү, алдыңкы көз караштагы инсан, философ жана окумуштуу, даанышман гуманист жана мистик акын, араб, фарсы тилдерин да эркин билген жана бул тилдерде да чыгармаларын эркин жазган. Баку шаарында, Насиминин чоң тулку бою менен турган элестүү көркөм эстелиги алдына коюлган Улуттук илимдер академиясынын Тил-адабият изилдөө институту акындын ысмында. Баку толугу менен…..

Бронтой Бедюров: Бабырган баатырдын кантип тоого айланганы

Бронтой Бедюров – Алтай аймагынан чыккан эң көрүнүктүү акын жана коомдук-саясий ишмер, чыгыш таануучу-түрколог. 1947-ж. Тоолуу-Алтай Республикасынын Онгудай айылында төрөлгөн. Москвадагы М.Горький атындагы Адабият институтун жана СССРдин Илимдер Академиясынын Чыгыш таануу институтунун аспирантурасын бүткөн. СССР жазуучулар союзунун мүчөсү. Россия Федерациясынын маданиятка эмгек сиңирген кызматкери, Алтай Республикасынын көрүнүктүү Эл акыны, Россия тил академиясынын академиги, Алтай Республикасынын жазуучулар союзунун төрагасы, Россия жазуучулар союзунун тең төрагасы жана башкармалыгынын катчысы. Бабырган баатырдын кантип тоого айланганы Аңгеме Байыркы бир кездерде, Алтайда Адыган баатырдын уулу Бабырган баатыр жашаптыр. Бабырганга күч жагынан теңдеш эч ким болбоптур. Алтайда толугу менен…..

Шалом Алейхем: Маки

Шалом Алейхем (02.03.1859–13.05.1916) Классик еврей жазуучусу. ЮНЕСКО тарабынан М.Твен, А.П.Чехов жана Б.Шоу сыяктуу дүйнөлүк адабияттагы улуу юморист-жазуучулардын бири катары таанылган. Шалом Алейхем – идиш тилинде «Силерге тынччылык!», орусча «Саламатсыңарбы!» дегенди түшүндүргөн псевдоним. Шалом Алейхемдин чыгармалары дүйнө жүзүндөгү ондогон тилдерге которулган. Кыргыз тилине анын бир нече аңгемесин 1968-жылы жазуучу, котормочу Касымбек Эшмамбетов которгон. МАКИ (Балдар үчүн)  «Уурдаба». Жетинчи осуят Балдар, угуп турсаңар, мен силерге азыр маки жөнүндө, болгондо да ойдон чыгарылган эмес, чынында эле менин башымдан өткөн окуяны айтып берем. Балалык кыялымда ак эткенден так этип, бассам-турсам такыр эси-көөнүмдөн кетпей, «өзүмдүн маким болсочу» дегенден башка толугу менен…..

Танзиля Зумакулова: Асманда жанган жылдызым, Чөмүлдү дайра четине…

Танзиля Зумакулова, Кабардин-Балкар эл акыны   Тоолуктар Түзүшкөн ырды акындар, Бийиктик ээлеп кумарын. Билбей эле кантип тоолуктар, Тоолордон бийик турарын.   Жүз жылдар артты карасак, Баскан жол түрдүү таралып. Келгенсийт мында тоолуктар, Тоолордон эрте жаралып.   Көз жеткис узак жол басып, Түзүлүп пейил кеңдиги. Алардын турум-турпатын, Тоолордун өзү бердиби?   Канаттуу учуп жете алгыс, Асмандын чексиз кеңдиги. Антсе да, үндөйт бийикке, Тоолуктун күчү, эрдиги.   Себеби мүмкүн мындадыр, Касташса дагы ким менен. Душманын албай капарга, Ак чачтуу башын ийбеген.   Тоолордун жүзүн салаалап, Суулардын жашы өрүлөт. Кайгырса тоолук жаш чыкпайт, толугу менен…..

Роберт Бернс: Торосо ажал жолумду, Өлүмүм эмне? Эчтеме.

Роберт Бернс (Шотландия) Эчтеме Салам жүктөп жиберем Поэзия – ат дегенге! Сурарсыңар: – Эмнеге? Жооп берем: – Тим эле!   Айтарсыңар акынды Камарабайт бул эмне? Шылуундардын акылы Куру убара тим эле.   Сүткор тынчсыз аласа Акча, дүйнө деп эле. Акырында караса Өзгөрбөптүр эчтеме.   Жан талашып ийилет Абышка ак сөөк дегеле. Граф киймин кийинмек Андан эмне? Эчтеме.   Бирөө арттырат тилегин Молдо болуп кеткенге. Имамда ою бирөөнүн Айырма эмне? Эчтеме.   Жан кыям деп боз улан Кызга үйлөнүп алды эле. Көйнөгүнүн алдынан Тапканы эмне? Эчтеме.   Жазат ырын жакшы акын толугу менен…..

Кадрия Темирбулатова: Мен жактырбайм! Сенин асыл үйүңө, Жүрөгүмдүн кайгы оронуп киргенин

 Ногой элинин бөрүгөз таланты – Кадрия!.. Ногой элинин белгилүү акын  кызы – Кадрия (Темирбулатова Кадрия Уразбаевна) – (1948–1978) учурунда бүтүндөй союзга белгилүү болуп “дүң” эткен акын кыз эле, бирок биздин элибизге али белгисиз бойдон келатат. Туулганына 70 гана жыл болгон Орозбай кызы Кадрия Темирбулатова, Дагестан Автономиялык Республикасындагы аз улуттуу калк болуп эсептелген ногой элинен чыккан. Ал, 1948-жылы Дагестандын Ногой районунда Теректүү-Мектеп кыштагында туулуп, Москвадагы М.Горький атындагы Адабият институтун бүткөн. Кадриянын алгачкы ыр китеби 1970-жылы Дагестандын китеп басмасынан өз эне тилинде: «Тоолордун башаты өрөөндө» деген ат менен жарык көрүп, 22 жашында толугу менен…..

Уолт Уитмен: Мен өзүмдү күкүмдөйдөн таратам, жолдон мага кезиккендин баарына

Америка адабиятынан Уолт Уитмен (1819-1892) Кийин келчү акындарга Кийин келчү акындар! Музыканттар, ырчы жана чечендер! Актай албайт бул, бүгүнкү күн мени, айтып дагы бералбайт ким экеним, Актайт мени түзүлүшү бөтөнчө – өткөндөрдөн кыйла зор, ар мүчөсү келген, нагыз адамдар. Көрүнгүлө! Акташыңар керек силер өзүмдү.   Кийин келчү күндөр үчүн деп арнап, көрсөтмөгө жазып кетем эки-үч сөз, Жылт көрүнөм болгону, караңгыга кириш үчүн кайрадан. Калың топто бара жатып кайрылып, көзү менен бир карап, анан кайра жалт бурулуп кеткен – мен, Анын сырын табууну, так элесин түзүүнү, беремин да силерге, Эң башкысын толугу менен…..

Расул Гамзатов: Дайынсыз аска-ташта менин өлкөм, Даңкынан аймагы чак келип көрсөң

Катыңа жооп Катыңды алып азыр келген почтодон, Кайра-кайра окуп жондо мен жаттым. Сүйлөмдөр бар алкоо сезим козгогон, Сүйөм депсиң, даңк-даража каалапсың.   Жазса депсиң дайым менин атымды, Жарлык кылып жарчы гезит прессасы. Айтса депсиң диктор окуп даңкымды: “Гамзатовдун коюлат – деп – пьесасы”.   Бир аз нерсе бул турмуштан алам мен, Бирге болуп билинбеген эл менен. Бирге жүрүп аба жутсам, анда сен Буурул чачым сылай-сылай желдесең.   Карт эмеспиз, бирок орто жаштабыз, Капааттанбайм кайгыртсаң да азгырсаң. Ой үрөнү шыкыраган кампабыз, Оодарылар кыйрагандай калпыс там.   Артык көрбө даңксыз өлгөн кишиден, толугу менен…..

Николай Рерих: Жаңыласың балакай! Жамандык жок! Жамандыкты Жараткан жаратпаган.

БАЙКОО Чоочун киши көчүп келди биздин бактын жанына. Ар бир таңда кыякта ойноп, обон созот жаңыртып. Ойлочубуз биз, дайым кайталайт деп бир ырды, бирок, анын ыры күндө жаңы эле. Бейтааныштар топурап толуп турчу короодо. Мезгил өттү, бойго жеттик, Агам иштеп, эжем турмуш кураар кез. Чоочун киши ырдап жатты дагы эле. Биз, бир күнү басып барып жанына «Эжебиздин үлпөтүндө үйлөнүү» – ырдап бер деп сурандык. Сөз оролу келген кезде сурадык: Кайдан алат улам жаңы сөздөрдү ал, канча жылдар өтсө дагы, ыры дайым жаңы анын? Ал аябай таң калды да, сылап аппак толугу менен…..